تهران - میدان ونک خیابان صانعی پلاک 50 طبقه 4 واحد 14
  • تلفن تماس 88662603-88888891(021)

  • آدرس ایمیل

یک تا سه ماهگی بهترین سن برای ختنه

یک تا سه ماهگی بهترین سن ختنه

پاسخ به سوالاتی دربارۀ ختنه و سن مناسب برای انجام آن از زبان دکتر صلاح الدین دلشاد، فوق تخصص زنان، زایمان و نازایی و ریاست بیمارستان و زایشگاه مریم کرج:

بیشتر پدر و مادرها براین باورند که ختنه یک جراحی ساده و کوچک است؛ اما عده‌ای از والدین نسبت به عوارض این عمل به ظاهر کوچک هراس دارند و کودک خود را تا سنین بالا برای ختنه نزد پزشک نمی‌برند. در همین رابطه گفتگویی انجام داده‌ایم با دکتر صلاح‌الدین دلشاد، فوق‌تخصص جراح اطفال و نوزادان و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم ‌پزشکی ایران، تا اطلاعات‌ خود را در این زمینه اصلاح کنیم…

آقای دکتر! از نظر پزشکی، چرا عمل ختنه باید در پسربچه‌ها انجام شود؟

در حقیقت می‌توان گفت که ختنه اولین عمل جراحی تاریخ بشر است و در بسیاری از ادیان به‌ویژه در اسلام یک سنت تلقی شده و بر هر مسلمانی واجب است. انجام ختنه در پسربچه‌ها از بروز عفونت‌های ادراری، چسبندگی‌ها و سرطان‌های آلت جلوگیری می‌کند و به همین دلیل امروزه در بسیاری از کشورها این عمل شایع است. به‌طوریکه ۴۵ درصد پسران و مردان انگلیسی ختنه شده‌اند؛ اما پایین‌ترین آمار مربوط به کشور اسپانیا و حدود ۳ درصد است.

بهترین زمان برای انجام ختنه چه سنی است؟

هنوز اختلاف ‌نظر بسیاری در این زمینه وجود دارد، اما به اعتقاد من و بسیاری از همکاران بهترین زمان برای این عمل بین یک تا سه ماهگی است؛ چرا که کودک، مرحله نوزادی را طی کرده، رشد آلت تا حدودی صورت گرفته و از طرفی هنوز به سنی نرسیده که این عمل موجب ایجاد خاطرات بد در ذهن او شود و عواقب روانی به همراه داشته باشد. اما توصیۀ ما این است که این عمل حتماً قبل از دو سالگی انجام شود تا به بی‌هوشی نیازی نباشد و عمل با بی‌حسی صورت گیرد و احتمال خون‌ریزی کاهش یابد.

ختنه در کودکان

اگر انجام ختنه به تأخیر بیفتد چه مشکلاتی برای کودک ایجاد می‌شود؟

معمولا عفونت‌های ادراری در کودکان شایع است و دختربچه‌ها ۵ تا ۶ برابر بیشتر از پسربچه‌ها به این بیماری مبتلا می‌شوند؛ اما در کودکان پسر زیر یک سال که ختنه نشده‌اند، این روند برعکس است. در عین حال همان‌طور که گفتم با افزایش سن کودک، باید به جای بی‌حسی از بی‌هوشی استفاده کرد. همچنین خون‌ریزی‌های ناشی از انجام ختنه بین یک تا سه ماهگی بسیار کمتر بوده و احتمال خون‌ریزی با افزایش سن، بیشتر می‌شود، به تبع آن استرس و نگرانی‌های خانواده نیز افزایش می‌یابد.

 آیا روش‌های مختلفی برای انجام ختنه وجود دارد؟

بله؛ برای انجام ختنه دو روش جراحی و استفاده از حلقه به کار گرفته می‌شود. در جراحی، عروق گره‌زده شده و مخاط و پوست بخیه زده می‌شوند؛ اما در روش حلقه‌گذاری برش و بخیه وجود ندارد و پس از حدود یک هفته تا ۱۰ روز حلقه استفاده شده خود به خود جدا شده و می‌افتد.

این روش‌ها چه عوارضی را در پی دارند؟

در صورتیکه هر یک از این روش‌ها به درستی انجام نشود، عوارض مختلفی را به همراه خواهد داشت. عدم برخورداری از تبحر لازم برای انجام عمل ختنه ممکن است موجب شود که پوست کافی در آن منطقه برداشته نشود و یا برعکس. احتمال هماتوم پس از عمل و جمع شدن خون زیر پوست نیز وجود دارد. همچنین در صورت عدم انجام صحیح عمل ختنه ممکن است در درازمدت نوک مجرا دچار تنگی شود.

استفادۀ نامناسب از دستگاه کوتر که در عمل ختنه برای سوزاندن رگ‌ها به کار می‌رود، نیز ممکن است موجب سوزاندن پوست شود. از طرفی انجام عمل ختنه به دست افراد کم‌تجربه ممکن است بریده شدن قسمتی از سر آلت، ایجاد سوراخ‌های دیگر روی آلت تناسلی و همچنین ایجاد فیستول را به دنبال داشته باشد.

گاهی نیز عوارض شدیدی از ختنه‌های نادرست به‌جا می‌ماند. در مواقعی که پوست به اندازۀ کافی برداشته نشود، پس از مدتی مجدداً پوست، تمام آلت را می‌پوشاند و ترشحات مخاطی زمینه‌ساز سرطان در بزرگسالی می‌شود. گاهی هم ممکن است با استفاده از حلقه در عمل‌های ختنه به دست افراد کم‌تجربه، سر آلت درون حلقه خفه شود که در این صورت کودک قادر به ادرار نیست. بنابراین در انجام ختنه با استفاده از حلقه لازم است که اندازه حلقه‌ها متناسب انتخاب شوند.

در عین حال، خون‌ریزی‌های شدید به خصوص در روش جراحی یکی از عوارض ختنه‌های نادرست است. بنابراین انجام این عمل ظریف و حیاتی حتما باید توسط جراح یا ارولوژیست کودکان، ارولوژیست عمومی و جراح عمومی انجام شود و پزشکان عمومی تنها در صورت گذراندن دوره‌های آموزشی باید اقدام به انجام این عمل کنند تا از پس عوارض احتمالی آن نیز برآیند.

بعد از عمل ختنه، مراقبت‌های خاصی لازم است؟

در عمل ختنه به روش حلقه‌گذاری، حلقه پس از یک هفته تا ۱۰ روز می‌افتد و کودک بعد از عمل می‌تواند پوشک شود. حتی می‌توانند کودک را بعد از ادرار کردن زیر آب بگیرند چرا که پانسمانی وجود ندارد اما انجام این عمل فقط تا یک سالگی امکان‌پذیر است. در روش جراحی کودک نباید تا چند روز پوشک شود؛ زیرا پانسمان از بین می‌رود و تعویض آن برای کودک بسیار دردناک است. بعد از یک هفته می‌توان کودک را به حمام برد تا پانسمان خود به خود جدا شود.

گاهی بنا به صلاحدید پزشک و به منظور جلوگیری از عفونت آنتی‌بیوتیک تجویز می‌شود اما در اکثر مواقع الزامی به این کار نیست. اما نکتۀ بسیار مهم این است که گاهی پس از انجام عمل ختنه، عارضۀ تنگی دهانه مجرا را شاهد هستیم که به راحتی قابل پیشگیری است. اگر ۳ تا ۴ ماه بعد از انجام ختنه، نوک آلت کودک با وازلین یا ویتامینA  چرب شود و تا یک ماه بعد هم مرتب ادرار کودک با آب شسته شود، این عارضه ایجاد نخواهد شد.

ختنه در کودکان

در چه صورتی نباید کودک را ختنه کرد؟

به هر حال، کودکانی هستند که پوست روی آلت آنها ملتهب است که گاهی نیاز به برش دارد؛ زیرا موجب تنگی مجرای ادراری کودک می‌شود و کودک نمی‌تواند ادرار کند. در صورت مشاهدۀ چنین عارضه‌ای عمل ختنه به تاخیر می‌افتد و با رفع این مشکل، ختنه انجام می‌شود. گاهی نیز چسبندگی پوست به نوک آلت و خروج ترشحات زردرنگ (که زمینه‌ساز بروز سرطان در افراد ختنه نشده است) از آلت را شاهد هستیم که به صورت تورم و چسبندگی نمایان می‌شود که بعد از برطرف کردن این عارضه‌ها کودک می‌تواند ختنه شود.

اما در مواردی هم مشاهده می‌‌شود که دهانۀ مجرای ادرار غیر از محل طبیعی و زیر آلت باز می‌شود که به بیماری هیپوسپادیازیس شهرت دارد. ما در یک جراحی تقریباً پیچیده از پوست اضافی ختنه نشده برای ایجاد مجرا در محل طبیعی خود استفاده می‌کنیم. این جراحی باید در حدود یک سالگی و توسط ارولوژیست اطفال یا جراح اطفال انجام پذیرد و کودکانی که با وجود این مشکل ختنه می‌شوند به مشکل برمی‌خورند.

آیا انجام عمل ختنه روی فعالیت‌های جنسی فرد در بزرگسالی هم تاثیری دارد؟

پوستی که ختنه‌گاه را می‌پوشاند از دو لایه پوستی و مخاطی تشکیل شده و کاملا از هم متفاوت‌اند. در صورت برش حین عمل ختنه، برش لایه مخاطی نباید بیشتر از ۵ میلی‌متر باشد؛ چراکه در غیراینصورت، تاثیر منفی بر فعالیت‌های جنسی دوران بزرگسالی خواهد داشت.

و حرف آخر؟

ختنه یک عمل ظریف و حیاتی است و مادر باید در طول مدت جراحی کنار فرزندش باشد تا استرس کودک و حتی مادر کاهش یابد. در عین حال، من انجام ختنه بلافاصله بعد از به دنیا آمدن کودک (زیر یک ماهگی) را توصیه نمی‌کنم. اگر چه این جراحی معمولا بیش از نیم ساعت طول نمی‌کشد و به ظاهر ساده و پیش پا افتاده است؛ اما گاهی با انجام غیرصحیح آن، عوارض گاها غیرقابل جبرانی برای کودک به جا می‌ماند. والدین باید به این نکات توجه ویژه داشته باشند و صرفا به دلیل قیمت کمتر، کودک خود را برای انجام ختنه نزد افراد غیرمتخصص نبرند و در مورد یک پزشک ماهر و باتجربه حتما تحقیق کنند.

مطالب مرتبط

نظرات کاربران