تهران - میدان ونک خیابان صانعی پلاک 50 طبقه 4 واحد 14
  • تلفن تماس 88662603-88888891(021)

  • آدرس ایمیل

علل ایجاد ناهنجاری‌های مادرزادی در نوزادان

ناهنجاری های مادرزادی

اکثر نوزادان سالم به‌دنیا می‌آیند، اما هنگامی که کودک از بدو تولد بیماری دارد، به آن اختلال یا ناهنجاری مادرزادی گفته می‌شود. اختلالات مادرزادی می‌توانند به‌واسطۀ عوامل محیطی به ارث برده شوند و تأثیر آنها بر سلامت و رشد كودك می‌تواند خفیف یا شدید باشد. کودک دارای اختلال مادرزادی ممکن است در طول زندگی دچار ناتوانی یا مشکلات سلامتی شود.

علل ایجاد ناهنجاری‌های مادرزادی

ژنتیک

یکی از مهم‌ترین علل ایجاد ناهنجاری‌های مادرزادی، انتقال ژن معیوب منتقل است. از آنجا که این ژن‌ها، برنامه‌ریز شکل اعضا هستند، پدر و مادر می‌توانند از عاملان محسوب شوند.

داروها و مواد شیمیایی

از دیگر علل ایجاد ناهنجاری‌های مادرزادی است و مادرانی که در ۲ ماه اول حاملگی در معرض برخی داروها یا مواد شیمیایی قرار گیرند، احتمال بروز اِشکال در جنین و نوزادشان بالا می‌رود. برخی داروهای خواب‌آور و مواد شیمیایی از این دسته به شمار می‌روند که باعث ایجاد ناهنجاری همچون لب شکری و شکاف کام (شکاف سقف دهان) می‌شوند.

سیگار، تششعات اشعۀ ایکس و مواد غذایی

این عوامل نیز می‌توانند باعث ایجاد بیماری‌های مادرزادی شوند، اما در بسیاری از ناهنجاری‌ها هنوز عامل ناهنجاری کشف نشده است.

علل ایجاد ناهنجاری مادرزادی

کودکانی با چند ناهنجاری

گاهی مشاهده می‌شود که نوزاد متولد شده دارای چندین ناهنجاری است. در این شرایط باید به وسیلۀ تیم‌های مختلف مورد درمان قرار بگیرد که طبیعتاً برای خانواده‌ها هزینه‌بر خواهد بود. به همین دلیل مؤسسۀ محکم (مؤسسۀ حمایت از کودکان با ناهنجاری‌های مادرزادی) توسط تعدادی از استادان دانشگاه‌ها و خیرین راه‌اندازی شده تا این کودکان را از سراسر کشور پذیرش کند.

ناهنجاری لب شکری در پسران و شکاف کام در دختران بیشتر مشهود است. لذا بهتر است از مادران بالای سی و پنج سال و پدران بالای ۴۰ سال برای جلوگیری از این عوارض بچه‌دار نشوند. چراکه با بالا رفتن سن، شیوع ناهنجاری‌ها نیز بیشتر می‌شود. به عنوان مثال ناهنجاری نقص نخاع یکی از بیماری‌هایی‌‎ست که به دلیل سن بالای والدین در جنین بروز می‌کند. بنابراین بهتر است مادر سه ماه پیش از حاملگی مصرف روزی یک میلی‌گرم قرص اسید فولیک را فراموش نکند و افرادی که مستعد این بیماری هستند (ژنتیک) روزی چهار میلی‌گرم اسید فولیک مصرف کنند.

علل پیدایش ناهنجاری مادرزادی

چند توصیۀ مهم

وضعیت کشور ما در خصوص بیماری‌های ناهنجاری مطلوب نیست و هنوز شاهد مرگ و میر نوزادان فراوانی در کشور هستیم. در شرایطی که ناهنجاری نخاعی در بسیاری از کشورها ریشه‌کن شده است. بنابراین پیشگیری، آموزش همگانی، تشخیص به موقع، تامین امکانات زایمان مناسب و درمان آنها بهترین توصیه است.

گاهی نوزاد با ناهنجاری‌های بسیار شدید متولد می‌شود و در طول مدت کوتاهی از دنیا می‌رود. عدۀ دیگری از این نوزادان پس از به دنیا آمدن تا آخر عمر با معلولیت باقی می‌مانند و گاهی دسته‌ای از این بیماری‌ها (لب شکری، شکاف کام، انسداد روده‌ها، ناهنجاری‌های قلبی، کلیوی، دستگاه تناسلی و …) در طول عمر فرد قابل درمان خواهند بود. از آنجا که درمان در بعضی موارد خطر بالایی دارد، به همین دلیل انجام سونوگرافی در دوران جنینی بسیار کمک‌کننده است.

ناهنجاری‌های مادرزادی در دوران جنینی قابل تشخیص هستند و بسیاری از ناهنجاری‌ها در ماه‌های آخر با سونوگرافی و ام آر آی (MRI) شناخته می‌شوند. فایدۀ آن در این است که اگر ناهنجاری احتیاج به مراقبت قبل از تولد داشته باشد، پیگیری و آمادگی انجام خواهد شد. بنابراین توصیه می‌شود که تمام مادران باردار در هفته‌های ۲۸ و ۳۲ حاملگی برای تشخیص ناهنجاری‌های احتمالی، سونوگرافی داشته باشند و در خانواده‌های مستعد (ژنتیک) در ۳ ماهۀ اول بارداری، از مایع آمنیوتیک (کیسه آب) نمونه‌برداری و آزمایش شود.

گاهی نوزاد نابهنجار با ابهام جنسیتی به دنیا می‌آید؛ به عنوان مثال ظاهر دستگاه تناسلی وی نشان از فرزند پسر دارد ولی از نظر باطنی (داخلی) دارای رحم و تخمدان بوده که با عمل جراحی توسط جراح اطفال اصلاح می‌شود. اگر این اِشکال در دوران جنینی تشخیص داده شود، می‌توان با تجویز دارو به مادر، مشکل جنینی را پیش از تولد اصلاح کرد. البته هم‌اکنون جراحی برخی بیماری‌های مادرزادی همچون کلیه‌ها، فتق دیافراگم، برخی بیماری‌های قلبی و لب شکری پیس از تولد در رحم مادر انجام می‌شود و کودک پس از تولد مشکلی نخواهد داشت.

اقدامات والدین برای جلوگیری

اقداماتی که والدین می‌توانند برای پیشگیری از ناهنجاری‌های مادرزادی انجام دهند، عبارتند از:

  • رعایت کردن یک رژیم غذایی سالم با ویتامین‌ها و موادمعدنی کافی،
    به‌ویژه اسیدفولیک، در سال‌های پیش از بارداری.
  • مصرف قرص اسیدفولیک، قبل از بارداری و در سه ماهۀ اول بارداری
  • اجتناب از مصرف( الکل و سیگار)، زیرا ممکن است مصرف اینها به جنین متولد نشدۀ شما آسیب برساند.
  • کنترل دیابت قبل ازبارداری و در حین بارداری
  • اجتناب از قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی محیطی، مانند سموم دفع آفات یا سرب

اقدامات ایمنی که والدین باید پس از به‌دنیا آمدن فرزندشان انجام دهند

پس از آنکه کودک شما به‌دنیا آمد؛ بایستی در همان چند روز اول زندگی، کودک شما توسط پزشک متخصص، اطفال و سایر متخصصان بهداشت معاینه شود تا مشکلات شنوایی ، شرایط قلبی و خون، متابولیسم و ​​اختلالات هورمونی او مورد بررسی قرار گیرد. به این روش،«غربالگری نوزادان» می‌گویند. تشخیص زودهنگام چنین مشکلاتی اغلب می‌تواند از بروز جدی‌تر ناتوانی‌های جسمی، ذهنی، بینایی یا شنوایی جلوگیری کند.

مطالب مرتبط

نظرات کاربران