تهران - میدان ونک خیابان صانعی پلاک 50 طبقه 4 واحد 14
  • تلفن تماس 88662603-88888891(021)

  • آدرس ایمیل

یبوست در کودکان

یبوست در کودکان

یبوست یکی از بیماری‌های شایع در کودکان بوده و در صورت عدم درمان صحیح و به موقع عوارض آزاردهنده‌ای را به همراه دارد. لذا لازم است تا خانواده‌ها از وضعیت اجابت مزاج کودکان خود مطلع باشند و قبل از بروز عوارض، نسبت به درمان این مشکل توسط پزشک مربوطه اقدام نمایند.

آموزش مستمر والدین به کودک در نحوۀ اجابت مزاج، یکی از راه‌های پیشگیری است. مدفوع انباشته شده در انتهای روده (رکتوم) گاه حالت انسداد روده ایجاد کرده و منجر به بروز علائم ثانویه مانند عدم دفع، بی‌اشتهایی و حتی تهوع و استفراغ می‌شود. گاه این انباشتگی باعث باز ماندن عضلۀ گِرد مقعد (اسفنکتر آنال) شده و حالتی شبیه به بی‌اختیاری مدفوع ایجاد می‌کند (بی اختیاری کاذب).

علل یبوست

علت یبوست در کودکان را می‌توان در دو گروه اصلی تقسیم‌بندی نمود:

گروه اول، یبوستی‌ست با منشأ بیماری‌های داخلی همچون کم‌کاری تیروئید، تنبلی روده، طویل بودن رودۀ بزرگ، عدم تغذیۀ صحیح و یبوست‌های ارثی. این بیماری‌ها معمولاً با دارو، اصلاح رژیم غذایی و تنقیه (روشی که منجربه تخلیه و پاکسازی روده می‌شود)  قابل درمان است.

گروه دوم در دستۀ بیماری‌های جراحی قرار گرفته که تقریباً ۷-۵ درصد یبوست‌های کودکان را تشکیل می‌دهند. این بیماری‌ها شامل موارد زیر می‌شود:

  • هیرشپرونگ
  • پرولاپس رکتوم
  • شقاق مقعد
  • آبسه و فیستول مقعد
  • تنگی مقعد
  • جابجایی مقعد

علل یبوست در کودکان

بیماری‌های جراحی یبوست

هیرشپرونگ

در بیماری هیرشپرونگ انتهای رودۀ بزرگ، فاقد گانگلیون‌های عصبی می‌باشد. گانگلیون‌های عصبی دیوارۀ روده‌ها عامل اصلی حرکت روده (پریستالیسم) بوده و این حرکت دودی شکل، باعث جابجایی محتویات روده از بالا به پائین می‌شود. به تناسب اینکه تا کجای روده فاقد گانگلیون عصبی می‌باشد، بیماری هیرشپرونگ تقسیم‌بندی می‌شود.

این بیماری، در نوزادی با علائم انسداد روده که شامل عدم دفع مکونیوم (اولین مدفوع نوزاد)، نفخ شکم و استفراغ است، خود را نشان می‌دهد. نفخ و درد شکم، کم‌اشتهایی و عدم رشد کافی از علایم شاخص یبوست مزمن در کودکان است.

یبوست این قبیل کودکان طولانی بوده و هر ۷ تا ۱۰ روز یکبار اجابت مزاج سختی دارند. تشخیص قطعی بیماری با نمونه‌برداری از انتهای روده و انجام آزمایش پاتولوژی آن، قطعیت پیدا می‌کند. در عکس رودۀ بزرگ با مادۀ حاجب (باریم انما) روده بدون عصب باریک و قسمت بالای آن گشاد دیده می‌شود که تأییدکنندۀ بیماری هیرشپرونگ است.

درمان

درمان قطعی بیماری، با عمل جراحی است. عمل جراحی، با برداشتن قسمت باریک بدون عصب و قسمت گشاد روده پیش رفته و با پیوند رودۀ سالم بالای آن به مقعد توسط جراح اطفال، خاتمه می‌یابد.

پرولاپس رکتوم

پرولاپس رکتوم به معنی بیرون‌زدگی انتهای روده از مقعد بوده که درجات مختلفی دارد. یکی از علائم بیماری، سختی هنگام دفع مدفوع و یبوست ناشی از نگهداشتن مدفوع توسط کودک است. در این‌حالت کودک از رفتن به دستشویی هراس داشته و گاه مجبور می‌شود به‌صورت ایستاده و در گوشۀ اتاق و حیاط اجابت مزاج همراه با درد نماید.

درمان

تشخیص بیماری با مشاهدۀ بیرون‌زدگی رودۀ صورتی رنگ از دهانۀ مقعد توسط والدین یا پزشک است. درمان‌های گوناگون برای بیماری وجود دارد که شامل برداشتن رودۀ اضافی و بیرون‌زده، فیکس نمودن انتهای روده به استخوان پشت لگن (ساکروم) و تزریق مواد اسکلروزان جهت چسباندن رودۀ شل به اطراف است. این عمل باید توسط جراح کودکان انجام گیرد.

یبوست در کودکان

شقاق مقعد

شقاق مقعد، زخمی است که در دهانۀ مقعد پدید می‌آید. اولین علت بروز این زخم، یبوست است. مدفوع سفت باعث خراش روی لایۀ داخلی انتهای روده می‌شود. این زخم‌ها دردناک بوده و درد عامل انقباض عضلات مقعد می‌گردد. این انقباض در سختی خروج مدفوع نقش دارد و باعث تشدید زخم می‌شود.

درکودکانی که دچار استرس و ناراحتی هستند نیز این زخم (شقاق) بروز می‌کند. گاه همراه با زخم، پوست اضافی در لبۀ مقعد و در انتهای زخم مشاهده شده که به آن skin tag نیز گفته می‌شود.

درمان

درمان بیماری ابتدا با داروهای مختلف موضعی و شل‌کنندۀ مدفوع بوده و در صورت عدم پاسخ، با عمل جراحی توسط جراح کودکان، بهبود حاصل می‌شود.

آبسه و فیستول مقعد

 آبسه به‌صورت تورم دردناک کنار مقعد که همراه با تغییر رنگ پوست اطراف آن و محتوای چرکی دیده می‌شود. برخی از آبسه‌ها با تونل باریک به انتهای روده راه دارند که به آن فیستول گفته می‌شود. به علت درد شدید هنگام اجابت مزاج، کودک بیمار به‌طور ارادی از انجام دفع خودداری می‌کند.

درمان

انباشته شدن مدفوع در بالای محل زخم، عامل یبوست بعدی بوده و نیاز به درمان مضاعف به وجود می‌آید. لذا بهتر است به محض مشاهدۀ آبسه یا فیستول، درمان این عارضه توسط جراح کودکان شروع شده تا از عوارض آن جلوگیری به عمل آید.

دلایل و درمان یبوست در کودکان

تنگی مقعد

 تنگی مقعد، در ظاهر ساده به نظر می‌رسد؛ اما پس از شروع غذای سفت در کودکان، سختی دفع و سپس یبوست به همراه دارد.

درمان

باید قبل از آزاررسانی به کودک با جراح کودکان مشورت‌های لازم انجام شده و نسبت به چاره‌اندیشی تلاش شود.

جابجایی مقعد

جابجایی مقعد به حالتی گفته می‌شود که دهانۀ مقعد در محل طبیعی قرار نداشته و کمی جلوتر حالت طبیعی‌ست. به مرور زمان و با شروع غذای سفت برای کودک و سفت شدن مدفوع، سختی دفع نمایان خواهد شد. در مواردی که عارضه همراه با تنگی دهانۀ مقعد باشد، انباشتگی مدفوع و یبوست شدید نیز دیده می‌شود.

درمان

درمان این پدیدۀ کمیاب به روش جراحی توسط جراحان کودکان انجام می‌گیرد و با قرار دادن مقعد در محل طبیعی خود، به یبوست و احیاناً بی‌اختیاری مدفوع خاتمه داده می‌شود.

مطالب مرتبط

نظرات کاربران