تهران - میدان ونک خیابان صانعی پلاک 50 طبقه 4 واحد 14
  • تلفن تماس 88662603-88888891(021)

  • آدرس ایمیل

آسیب‌رسانی به آلت هنگام ختنه و روش‌های پیشگیری و درمان آن

آسیب‌رسانی به آلت هنگام ختنه

ختنه یکی از عمل‌های رایج در کشورمان ایران است. آسیب‌رسانی به آلت هنگام ختنه و عدم رعایت اصول تکنیکی توسط پزشکان یا افراد کم‌تجربه و فاقد دانش کافی، عامل اصلی در پیدایش این عوارض است. این علائم گاه به حدی جدی‌ست که می‌تواند مرگبار باشد. دانستن علل پیدایش این عارضه، کمک مؤثری در جلوگیری از وقوع حوادث ایفا می‌کند.

الف) انواع آسیب‌رسانی به آلت هنگام ختنه

خونریزی

خونریزی در ختنۀ جراحی گاهی همراه با هماتوم (جمع شدن خون در بخشی از بدن و بیرون از رگ‌های خونی) است. گاه خونریزی در عروق زیر پوست رخ می‌دهد که نیاز به باز کردن بخیه‎‌های جراحی پوست و مخاط، تخلیۀ هماتوم و پیدا کردن عروق خونریزی‌دهنده و کوتریزه یا لیگاتور (موادی مثل نخ یا سیم که به‌منظور بستن رگ) آنها و دوخت مجدد پوست و مخاط خواهد بود.

در صورتیکه خونریزی بدون هماتوم باشد، اکثراً از آسیب‌دیدگی فرنولوم (نوار نازک از پوست که سر آلت تناسلی را به پوست آلت وصل می‌کند) نشئت می‌گیرد که با لیگاتور یا کوتریزه نمودن متوقف می‌شود. در مواردی که فواصل بین سچورها (بخیه جراحی) زیاد باشد و رگ خونریزی‌دهنده، نزدیکِ لبۀ پوست باشد، ممکن است بدون هماتوم واضح خونریزی مشاهده شود. درمان این نوع خونریزی بستگی به نوع هماتوم دارد.

آسیب‌دیدگی گلانس (سرِ آلت)

آسیب‌دیدگی گلانس به دو نوع ممکن است مشاهده شود که یکی از موارد آسیب‌رسانی به آلت هنگام ختنه به شمار می‌آید. در نوع اول قطع گلانس با بیستوری است که همراه با خونریزی فراوان است. در صورتیکه سریعاً برای جلوگیری و کنترل آن اقدام نشود ممکن است همراه با مورتالیتی (مرگ و میر کودکان) باشد.

درمان شامل ترمیم مجاری ادرار با سچورهای ظریف ویکریل ۰٫۶ و ۰٫۷ و ترمیم گلانس بوده و بهبودی آن تا یک هفته میسر است. نوع دوم آسیب‌دیدگی ناشی از تماس کوتری با گلانس است که منجربه سوختگی درجاتی از نکروز (مرگ موضعی بافت‌های آسیب‌دیده) در سرِ آلت می‌شود.

به علت بالا بودن درجۀ کوتری، در مواردی شدت سوختگی بسیار شدید است و موجب نکروز کامل گلانس و حتی از بین رفتن آن می‌گردد. درمان سوختگی ناشی از کوتری، عبارتست از دبریدمان (برداشتن بافت‌های مرده و به شدت آلوده با حفظ عضوهای مهمی مانند تاندون و عروق خونی و استخوان و…) و سپس استفاده از فلاپ‌های پوستی برای پوشش نواحی سوخته شده است.

در صورتیکه آلت (penis) به‌طور کامل سوخته باشد، جایگزین کردن آن با آلت artificial یا تبدیل پسر به دختر است. برای پیشگیری از حالت اول توصیه می‌شود پس از گذاشتن کلمپ روی پره پوس (پوششی که گلانس را احاطه می‌کند) و بالای گلانس از بالای کلمپ پوست بریده شود نه از زیر کلمپ. انجام ختنه بدون استفاده از کلمپ باید توسط جراحان اطفال یا افراد خبره صورت گیرد.

آسیب‌رسانی به آلت هنگام ختنه

فیستولیزه شدن مجرای ادرار یا بسته شدن آن با بخیه‌های ختنه

فیستول، ناشی از ورود سوزن به مجرای ادرار است و به مرور زمان خود را نشان داده که باید ترمیم شود. بسته شدن مجرای ادرار بسیار نادر است و علامت آن، احتباس ادراری (عدم قابلیت دفع ادرار) و درد ناشی از آن است که باید به سرعت بخیه‌های ایجاد شده روی ناحیۀ مجرای آلت بازگردد. برای پیشگیری از چنین حادثه‌ای استفاده از سوزن کوچک و نخ‌های باریک حداکثر تا ۰٫۶ در کودکان توصیه می‌شود.

برداشتن مقدار زیادی از پوست آلت

در این حالت مقدار زیادی از پوست برداشته می‌شود، به طوریکه گلانس در نزدیکی پوست پوبیس (استخوان شرمگاهی) یا چسبیده به آن قرار می‌گیرد. برای پیشگیری از این حادثه باید قبل از ختنه، حدود محل برش با ماژیک علامت‌گذاری شود. به جراح اطفال توصیه شود دو کلمپ پوست را زیاد نکشد تا هنگام گذاشتن کلمپ سوم پوست کافی باقی بماند.

پوست اضافی آلت

در این حالت برعکس حالت قبل، پوست کمی برداشته شده و پوست اضافی باقی می‌ماند که با قرار گرفتن روی سرِ آلت باعث چسبندگی، تشکیل کیست Smegma و پُل‌های پوستی (Bridge) می‌گردد. برای پیشگیری از وقوع چنین حادثه‌ای محل برش پوست مورد نظر با ماژیک علامت‌گذاری می‌شود.

اِدِم و تورم شدید آلت

به علت ختنۀ غیراصولی و تشکیل نوارهای پوستی روی تنۀ آلت که عامل اختلال گردش و تخلیۀ لنفاوی ایجاد می‌گردد.

خفگی آلت (Strangulation)

در بعضی موارد نادر دانسته یا ندانسته موی مادران یا زنان دیگر در پوشک قرار گرفته، به مرور زمان دور تنۀ آلت تابیده شده و باعث Strangulation و حتی قطع شدن ناقص آلت می‌شود. در مناطقی عقب‌مانده از لحاظ فرهنگی این حادثه بیشتر رخ می‌دهد.

احتباس ادراری

به علت دستکاری زیاد آلت و تشکیل ادم یا احیاناً به‌طور نادر رد شدن بخیه‌ها از مجرای ادرار، درمان با گذاشتن سوند مثانه و تخلیۀ آن میسر است. برای پیشگیری، آلت کمتر دستکاری شده و اختلال در مسیر لنفاوی ایجاد شود.

عفونت بی‌هوازی و نکروز آلت (Necrotizing fasciitis)

در مواردی که از وسایل استریل نشده و آلوده استفاده شود، احتمال چنین حالتی مطرح است. فاشیاتیس با سرعت منتشر شده و حتی به بیضه‌ها و کشاله‌های زان نیز ممکن است برسد.
درمان این حالت با دبریدمان و برداشتن نسوج نکروتیک و استفاده از فلپ‌های پوستی ممکن خواهد شد. برای پیشگیری، استریل نمودن وسایل و تجهیزات ختنه ضروری است.

آسیب‌رسانی به آلت هنگام ختنه

ب) آسیب‌‌رسانی به آلت هنگام ختنه با حلقه (Ring)

خونریزی 

دو نوع خونریزی ممکن است اتفاق بیفتد. در نوع اول خونریزی همراه با هماتوم است که نشان دهندۀ آزاد شدن عروق بریده شده از زیر نخ حلقه و ایجاد خونریزی در زیر پوست است. در صورت عدم اقدام به موقع با فشار هماتوم، پوست از زیر نخ حلقه آزاد گشته و هماتوم و خونریزی به بیرون سرایت خواهد کرد.

درمان این حالت عبارتست از برداشتن حلقه، تخلیۀ هماتوم و شستشوی آلت سپس لیگاتور یا کوتریزه نمودن عروق خونریزی‌دهنده. پس از اطمینان از هموستاز، پوست و مخاط با کرومیک ۰٫۵ یا ۰٫۶ دوخته می‌شود و تبدیل به ختنۀ جراحی می‌گردد.

در صورتیکه پوست، مخاط اضافه داشته باشد، برداشته خواهد شد. برای پیشگیری از این نوع خونریزی، پوست بالای حلقه باید به مقدار کافی و حداقل ۶ تا ۸ میلی‌متر باشد. پاهای کودک تا سه روز باید مانند قنداق بسته نگهداری شود تا مانع جابجایی حلقه گردد.

در نوع دوم خونریزی، خون در داخل حلقه جمع می‌شود که ناشی از آسیب‌دیدگی فرنلوم است. درمان آن نیاز به مهارت خاصی دارد. در صورت امکان فرنلوم با موسکیتو (نوعی ابزار جراحی) گرفته شده و کوتریزه می‌گردد. در غیر اینصورت حلقه باز گردیده و فرنلوم با موسکیتو گرفته شده و با کرومیک ۰٫۶ لیگاتور می‌شود. اضافی پوست و مخاط برداشته و ختنه به ختنۀ جراحی تبدیل و پوست مخاط دوخته می‌شود.

نکروز گلانس

در صورتیکه به اشتباه نخ حلقه، زیر حلقه و روی گلانس بسته شود، باعث نکروز گلانس می‌شود. در چنین حالتی احتباس ادراری نیز پدید خواهد آمد. در ختنه با حلقه باید اطمینان حاصل شود که نخ روی شیار حلقه قرار گرفته و سپس گره زده شود. درمان در این حالت با دبریدمان نسوج نکروز شده و انجام جراحی پلاستیک باید صورت گیرد.

برداشتن مقدار زیاد از پوست

عامل اصلی آن کشش زیاد پوست توسط کمک پزشک است. نخ در جایی قرار می‌گیرد که انتهای پوست آلت است. برای پیشگیری از این اتفاقات، علامت‌گذاری با ماژیک مؤثر است.

آسیب‌رسانی به آلت هنگام ختنه

خفگی آلت (Strangulation)

در برخی موارد به اشتباه، نخ روی حلقه بسته شده یا به علت شک پزشک از شل بودن آن، نخ دوم را طوری قرار می‌دهد که بالای حلقه و در تماس با پوست و آلت قرار گرفته و گره می‌خورد. در چنین حالتی علاوه بر خفگی آلت، احتمال نکروز و احتباس ادراری نیز مطرح خواهد بود.

توصیه می‌شود به هیچ وجه نخ دوم گذاشته نشود. در صورت شک به شُل بودن نخ اول، با بیستوری بریده شود و نخ دوم را روی حلقه جایگزین نماید. به نحوی که در شیار قرار گرفته و برای جلوگیری از شُل شدن در وهلۀ اول دو گره پشت سر هم بیندازد تا مانع از شُل شدن آن گردد.

باقی‌ماندن پوست اضافی

در صورتیکه کمک پزشک به مقدار کافی پوست را نکشد یا حلقه بزرگتر از سایز گلانس بوده یا آلت خیلی کوچک باشد، این اتفاق رخ می‌دهد که منجر به پوست اضافی روی گلانس می‌شود. چسبندگی شدید بین مخاط پره پوس و گلانس نیاز به جداسازی جراحی دارد.

عفونت بی‌هوازی و نکروز فاشیا (Necrotizing fasciitis)

در مواردی که شرایط استریل هنگام استفاده از وسایل پزشکی نباشد، احتمال چنین حادثه‌ای مطرح است. این بیماری هولناکی است و باید به سرعت درمان شود. درمان شامل دبریدمان و استفاده از فلاپ‌های پوستی برای بستن پوست پس از بهبودی کامل زخم از عفونت است.

می‌توانید در این زمینه مقاله بهترین سن برای ختنه را نیز مطالعه نمایید.

مطالب مرتبط

نظرات کاربران