سوختگی مری کودکان با مواد شیمیایی

در این مقاله به بررسی سوختگی مری کودکان بر اثر مواد شیمیایی خواهیم پرداخت. دریچۀ خروجی معده و مری قسمت‌هایی بدن از است که به دلیل بلع مواد مواد شیمیایی توسط کودک متحمل بیشترین آسیب و سوختگی می‌شود.

به دلیل کنجکاوی بیش از حد کودکان در سنین زیر ۵ سال، باید بسیار مراقب بود تا سمت این مواد شیمیایی خطرناک نروند. موادی که آمار بیشترین سوختگی مری کودکان را به خود اختصاص داده‌اند عبارتند از:

• لوله بازکن‌ها
• جرم‌گیرهای سرویس‌های بهداشتی و سرامیک‌ها
• سفیدکننده‌ها (وایتکس)

مواد شیمیایی به دو دسته نقسیم می‌شوند:

1. مواد اسیدی

2. مواد قلیائی

از میان این دو نوع از مواد شیمیایی، کودکان بیشتر در معرض بلع مواد قلیایی قرار دارند؛ چراکه اکثر مواد شیمیائی در دسترس کودکان در منازل، قلیائی هستند. این مواد شامل مواد شوینده و تمیزکننده، مواد تمیزکنندۀ لوله‌های کولرها در مناطق گرمسیری، پودرهای دترژان و غیره می‌شود.

مواد قلیایی در دو نوع وجود دارند:

مایع

پودر

آسیب‌هایی که مواد شیمیائی مایع ایجاد می‌کنند، بیشتر است؛ زیرا به محض اینکه کودک این مواد را وارد دهانش می‌کند، به علت لیز بودن آن را بلعیده و به سرعت از مری و معده می‌گذرد. اما زمانیکه کودک مواد پودری را در دهان می‌گذارد به علت طعم ناخوشایند آن فوراً سعی می‌کند با تف کردن، آن‌ را خارج کند.

مواد قلیائی بیش از مواد اسیدی به مری کودکان آسیب می‌رساند؛ چراکه نسوج را از بین می‌برد و حالت Liquefaction ایجاد می‌کند. این بدین معناست که نسوج را آب یا له می‌کند و زمینه‌ساز سوراخ شدن مری می‌شود. در حالیکه اسید ضمن ایجاد سوختگی نسج در تماس با آن سفت می‌شود.

به هنگام ورود مایع سوزاننده به داخل مری، اسپاسم عکس‌العملی مری (جمع شدن مری) باعث می‌شود که کل اطراف مری با این ماده سوزاننده تماس پیدا کرده و سوختگی دور تا دوری مری را ایجاد کند.

هرچه شدت و مقدار ماده زیادتر باشد، عمق سوختگی نیز بیشتر می‌شود. ممکن است هر سه لایۀ مری دچار سوختگی گردد که شامل لایه‌های مری مخاط، زیر مخاط و عضله می‌شود.

نشانه‌های بالینی

• برخی از کودکان بدون نشانه‌اند. اما اکثراً درجاتی از ریزش بزاق (آب دهان که خارج می‌شود)، خودداری از خوردن غذا به همراه ناراحتی قفسه سینه را نشان خواهند داد.
• کودکان بزرگتر معمولاً می‌توانند به ناحیه‌ای از قفسه سینه را اشاره کنند که احساس درد یا گرفتگی جسم خارجی را نشان می‌دهد.
• نشانه‌های تنفسی در کودکان دچار سوختگی مری کم است.
• در سوختگی‌های شدید یا گرفتگی‌های شدید به علت تجمع بزاق در داخل مری و ورود به نای، سرفه بروز خواهد کرد.

شایع‌ترین اجسام خارجی

• سکه‌های فلزی سکه بدون خطر از مری عبور می‌کنند.
• قطعات اسباب‌بازی به خصوص باتری‌های دیسکی
• مواد غذایی
• بیمارانی که سابقۀ آترزی مری یا GER داشته باشند در معرض تجمع اجسام خارجی و مواد غذایی در مری قرار دارند.

تنگی مری

تنگ شدن مری به علت التهاب، منجربه بروز تنگی مری می‌شود. این عارضه باعث مشكل در بلع خواهد شد. در ۱۲ درصد موارد که کودک مواد شیمیایی بلعیده است، تنگی مری می‌تواند رخ دهد.

تنگی‌ها بعد از ۲ ماه با بوژیناژ گشاد می‌گردند. در تنگی ناشی از سوختگی‌های وسیع که بیش از ۸ سهم از مری را دربرمی‌گیرد و به بوژیناژ جواب نمی‌دهد، مری باید توسط جراح اطفال جایگزین شود.

علائم تنگی مری

• كاهش توانایی در بلع به طور ناگهانی يا تدريجی
• استفراغ
• درد در دهان و قفسه سينه پس از بلع
• افزايش بزاق دهان
• تُندشدن تنفس

درمان

زمانیکه والدین متوجه مصرف مواد قلیایی و اسیدی توسط کودکشان شدند، به سرعت کودک را به مراکز درمان ارجاع داده و توجه داشته باشند که هیچ گونه اقدام درمانی خودسرانه‌ای انجام ندهند؛ زیرا هرگونه اقدام درمانی اضافی می‌تواند آسیب بیشتری را به دنبال داشته باشد.

به عنوان مثال ممکن است خانواده کودک را مجبور به خوردن آب کنند که اگر مواد قلیایی مصرف کرده باشد، می‌تواند موجب سوختگی بیش از حد مری و یا دهان شود. در صورتیکه والدین کودک را مجبور به استفراغ کند، ممکن است موجب بازگشت مجدد مواد به مری شده و سوختگی را تشدید کند.

درمان در مراکز درمانی معمولاً به یکی از روش‌های زیر انجام می‌گیرد:

• تجویز سرم، آنتی‌بیوتیک و هیدرو کورتیزون
• آندوسکوپی. گاهی سوختگی مری کودکان با آندسکوپی درمان می‌شود؛ اما بیمار باید همیشه تحت نظر پزشک باشند؛ چراکه احتمال بروز سرطان مری در آینده وجود دارد.
• جایگزینی مری. در مواردی سوختگی آنقدر شدید است که از بین رفتن مری را به دنبال دارد. در این صورت جراح اطفال ناچار به جایگزین کردن مری است.