پولیپ رکتوم در کودکان (زائده گوشتی انتهای روده)

پولیپ رکتوم در کودکان به زائدۀ گوشتی لایۀ داخلیِ انتهای روده گفته می‌شود. این زائده‌ها اندازه‌های متفاوتی دارند که تعدادشان گاه بیش از یک عدد بوده و در فاصله‌های مختلف از دهانۀ مقعد قرار می‌گیرند. پولیپ رودۀ بزرگ در حدود ۱ تا ۲ درصد از کودکان رخ می‌دهد که بعضی از پولیپ‎‌های روده سرطانی بوده و اکثر ضایعات پولیپ مشخص شده در دوران کودکی تقریباً خوش‌خیم هستند، اما برخی از کودکان و نوجوانانی که دارای پولیپ هستند، به سرطان رودۀ بزرگ (CRC) مبتلا می‌شوند.

انواع پولیپ رکتوم در کودکان

انواع آنها به‌طور کلی به دو صورت وجود دارد:

• پولیپ پایه‌دار
• پولیپ بدون پایه

علائم بالینی

مشاهدۀ خون در مدفوع، تودۀ رکتوم، درد شکم در کودکان و کم‌خونی چهار علامت شایع در کودکان است که می‌تواند از نشانه‌های این بیماری باشد. اغلب پولیپ‌های رکتوم در کودکان، به هنگام دفع مدفوع که با خونریزی و بدون درد است، شناخته می‌شوند. برخی موارد پولیپ پایه‌دار به هنگام خروج مدفوع از مقعد قابل مشاهده است. 

در اغلب موارد روی مدفوع، رگه‌هایی از خون دیده می‌شود که در نتیجۀ خراش حاصل از تماس مدفوع سفت با سطوح پولیپ است. در برخی از موارد هیچ‌گونه علائمی دیده نمی‌شود و باید با آزمایش مدفوع، به وجود خون در آن پی‌برد.

تشخیص

با توجه به اینکه خونریزی از مقعد بدون درد، شایع‌ترین علت مراجعه به پزشک است، لذا پزشک معالج به فکر ضایعه‌ای در داخل رکتوم (انتهای رودۀ بزرگ) می‌افتد و با این وجود مقعد بیمار را مورد بررسی قرار می‌دهند و معاینه می‌کنند.

هنگامی که داخل رکتوم با انگشت معاینه می‌شود (توشۀ رکتال)، در صورتی که پولیپ در فاصله ۶ تا ۷ سانتی‌متر از دهانۀ مقعد باشد، با انگشت قابل لمس است. تشخیص قطعی برای وجود رکتوم با رکتوسکوپ و آندوسکوپ انجام‌پذیر است اما قبل از معاینه باید روده تخلیه شود تا پزشک بتواند معاینه کند.

مشاهدۀ پولیپ رکتوم در کودکان، پزشک را وادار به بررسی قسمت‌های دیگر رودۀ بزرگ و حتی رودۀ کوچک می‌کند. این بررسی با عکس رنگی روده نیز انجام‌پذیر است. اندازۀ پولیپ‌ها از نیم سانتی‌متر تا چند سانتی‌متر متغیر می‌باشد.

در صورتی که پولیپ پایه‌دار باشد، شکل ظاهری آن مانند قارچ است که به‌صورت یک برجستگی در سطح مخاط روده (لایۀ داخلی روده) خود را نشان می‌دهد. به هنگام معاینه با آندوسکوپ امکان برداشتن پولیپ پایه‌دار پس از سوزاندن ساقۀ آن وجود دارد. پولیپ‌های بدون پایه ترجیحاً با روش جراحی باید برداشته شوند.

گروه‌بندی پولیپ رکتوم در کودکان

پولیپ‌ها در سه گروه تقسیم‌بندی می‌شوند:

• پولیپ‌های هیپر پلاستیک
• پولیپ‌های آدنوما
• سندرم های پولیپوزیز

پولیپ‌های هایپرپلاستیک

قطر این نوع از پولیپ‌ها کمتر از نیم سانتی‌متر است و معمولاً خوش‌خیم هستند. پولیپ هایپرپلاستیک یا پولیپ‌های التهابی معمولاً بی‌ضررند و دلیلی برای نگرانی ندارند. این پولیپ‌ها به ندرت سرطانی می‌شوند.

پولیپ‌های آدنوما  

این نوع بسیار شایع بوده و قطر آنها کمتر از یک سانتی‌متر است. پولیپ‌های آدنوما که خوش‌خیم بوده و دارای بافت غددی هستند و اگر برداشته نشوند ممکن است به مرور زمان به تومور بدخیم در سنین بالا تبدیل شوند. پولیپ‌های آدنوما در غددی از جمله غده هیپوفیز، فوق کلیوی و تیروئیدو… تشکیل می‌شود و پزشکان معمولاً توصیه می‌کنند که این نوع از پولیپ‌ها باید درمان شوند. اغلب این پولیپ‌ها بر اثر فشار‌هایی که بر بافت‌های مجاورد داده می‌شود اتفاق می‌افتد.

پولیپ‌های پولیپوزیز

پولیپ‌های پولیپوزیز درنقاط مختلف روده به وجود می‌آیند، که در چند نفر از اعضای یک خانواده ممکن است دیده شود؛ چراکه به صورت ارثی منتقل می‌شود. این نوع از پولیپ‌ها با اینکه خوش‌خیم هستند، اما در دراز مدت، تبدیل به بدخیم شده و برای درمان باید توسط متخصص اطفال، کل روده بزرگ برداشته شود.

پیشگیری

در مواردی که ارثی نباشد، با روان نگه داشتن دفع مدفوع و پیشگیری از یبوست در کودکان با مصرف غذاهای ملیِن همچون سبزیجات و غذاهای آبکی می‌توان در پیشگیری از بروز این ضایعه کمک کرد.

درمان

اقدامات درمانی شامل موارد زیر می‌شود:

• آندوسکوپی
• جراحی
• تجویز دارو

آندوسکوپی

این روش مناسب برای تشخیص و حتی درمان است. گاهی لیزر درمانی به صورت ترکیبی انجام می‌شود. همچنین درمان ممکن است محل آسیب‌ به وسیلۀ پروب گرمازا یا دستگاه الکتروکواگولاسیون متصل به آندوسکوپ، انجام شود.

در حین کولونوسکوپی، پزشک برای معاینۀ رودۀ بزرگ، یک لوله که دارای دوربینی به نام کولونوسکوپی‌ست را به داخل مقعد وارد می‌کند. متخصص اطفال ممکن است هرگونه پولیپ رکتوم در کودکان را برداشته یا بیوپسی انجام دهد. بیوپسی یعنی برداشت نمونه از بافت که برای آزمایش به آزمایشگاه ارسال می‌شود.

جراحی

درمان شامل برداشتن پولیپ‌ها توسط جراح اطفال است. در مواردی که بدون پایه باشد، باید قسمتی از دیوارۀ روده نیز برداشته شود. در انواع پایه‌دار، قطع پایه، پس از بستن عروق پولیپ انجام‌پذیر خواهد بود. در مواردی که پولیپ در همۀ روده بزرگ انتشار دارد، برداشتن کامل رودۀ بزرگ، درمان اساسی است. از آنجایی که تبدیل پولیپ‌های خوش خیم به بدخیم مشخص نیست ، برای درمان همۀ پولیپ‌ها برداشته شود، بهتر است.

تجویز دارو

جراح اطفال ممکن است داروهایی برای پیشگیری از بروز دوبارۀ این اتفاق تجویز کند تا مدفوع کودک روان شده و دفع آن به راحتی انجام پذیرد. در کنار ملین بودن برخی داروها، ممکن است که داروهایی برای جلوگیری از خون‌ریزی یا دفع عفونت نیز تجویز شود.

آیا پولیپ‌های روده مجدد رشد می‌کنند

بعد برداشت پولیپ‌ها امکان رشد مجدد آنها کم شده اما عواملی که باعث ایجاد پولیپ شده‌اند، همچنان وجود دارد؛ به همین دلیل بیماران باید تحت مراقبت پزشک خود باشند. در ۳۰ درصد بیمارانی که دارای پولیپ بوده‌اند بعد از درمان، امکان بازگشت بیماری در آنها وجود دارد.